Open monumentendag – De woelige geschiedenis van Huis Hantert ontrafeld

700 jaar ridders, boeren, kloosterlingen, krakers, Doe Maar en fraude; de ,,hongerklok’’ is nog zoek….

Precies 700 jaar geleden werd de Hantert voor het eerst genoemd in officiële documenten. Nu 700 jaar later bestaat de Hantert nog steeds en is de geschiedenis nader ontrafeld. In een expositie tijdens Open Monumentendag wordt duidelijk dat de geschiedenis veel roerige en woelige momenten heeft gekend.

Huis Hantert is op Open Monumentendag zaterdag 13 september opengesteld en pakt uit met een expositie die onder meer gebaseerd is op een recent bouwhistorisch onderzoek. Daar blijkt uit dat het Huis waarschijnlijk (veel) ouder is dan tot nu toe gedacht. Het is niet uit 1820 maar bijna 200 jaar ouder; ca. 1650 (toen Rembrandt zijn successen vierde).

En daarvóór stond er een hofstede, een soort boerderij. Machthebbers bewoonden de Hantert door eeuwen heen: een burgemeester, een schout, een advocaat, een koopman, een arts; altijd mensen  ,,van stand’’. Na de dood van de laatste – kinderloze – bewoner kwam het complex in handen van stichting Gebroeders van den Bosch (die nu nog bestaat en goede doelen in ontwikkelingslanden steunt van de opbrengst van de gronden die zij nog bezit).

De huidige eigenaren spraken het afgelopen jaar met oud-krakers, oud-bewoners, een voormalig misdienaar en deden onderzoek in het Cuijk’s foto-archief en het archief van het Klooster in st. Agatha. Zo was het landgoed na de oorlog een klooster en zo’n 10 jaar een verpleeghuis (,,de Woelige Stal’’) voor kinderen met een beperking en werd die stichting opgeheven toen de Nollen- affaire aan het licht kwam. Een kwestie waarin sprake was van fraude in de zorg door de voorzitter van de stichting.

Tijdens de kraakperiode was ook een bandlid van Doe Maar bewoner. Het liedje ,,32 jaar’’ (eigenlijk ,,sinds een dag of twee’’) uit 1981 kent zijn oorsprong in Huis Hantert: Zanger Henny Vrienten werd verliefd op een meisje dat op de Hantert kwam in die periode.

Na de kraakperiode was het pand meer dan 40 jaar het domein van meubelmaker Gerrit Josten. Hij redde het complex – reconstrueerde de boerderij – en bouwde een veldschuur als werkplaats. Daarmee ontstond als het ware een Carré boerderij.

Op 1 juni 2024 trok een wooncollectief van 12 volwassenen en 1 kind in het complex. Die groep is nu bezig met een plan om het rijksmonument te restaureren en om te bouwen tot ca. 10 woningen voor 25 bewoners. Natuurlijk wordt er ook verduurzaamd (de zonnepanelen – uit Nederland -) liggen al op het dak van de veldschuur.

Open Monumentendag wordt op 13 september om 10.00 en geopend door ridder Jan van Cuijk – hij maakt een tijdreis vanuit 1300 naar nu – en de secretaris van het bestuur van de st. Gebroeders van den Bosch. Ook zijn er korte films over wooncollectieven te zien op zolder van het Huis en elk half uur zijn er rondleidingen (vanaf 10.30 uur) door de gebouwen en tuinen.

De Hantert 8 is bereikbaar via Odiliadijk, entree via de (rode) beukenlaan.

Over Jan van Cuijk (en verder):
Ridder Jan van Cuijk was mede verantwoordelijk voor de moord op Floris de Vijfde in 1296, stelde net voor zijn dood in 1308 zo’n 7.000 ha aan „woeste grond” beschikbaar en werd mede daardoor geliefd bij de bevolking. Die kon immers op deze grond vee houden. In die periode (1325) werd Hantert ook voor het eerst genoemd in officiële documenten. Dat is dus 700 jaar geleden. Toen nog een hofstede (een voorname boerderij waarschijnlijk) waar dus veel grond bij hoorde en dus ook pachters; kleine boeren die werkten voor een rijkere boer.

Zo’n 100 jaar later, ergens tussen 1400 en 1500 schonk de familie die Groet aan het kruisherenklooster in Sint Agatha veel goederen, die deel uitmaakten van landgoed „De Hantert” (toen ook nog wel de Handert), dat gelegen was ten westen van Sint Agatha, dat toen nog een gehucht was: Kukebrakel. Weer 200 jaar later was er sprake van een op dit landgoed gelegen landhuis dus blijkbaar gingen de zaken nog beter. Het landgoed met landhuis werd in 1853 gekocht door Gerardus van den Bosch, die van 1850 tot 1885 burgemeester van Cuijk en Sint Agatha was. Na de dood van zijn jongste zoon – die kinderloos bleef – kwamen huis en grond in eigendom bij een stichting die goede doelen overzee moest gaan steunen.